Wat is waalformaat? Afmetingen en uitleg

Wat is waalformaat?

Waalformaat is een veelvoorkomend formaat baksteen in Nederland. De maat wordt meestal aangeduid als circa 21 × 10 × 5 cm, maar exacte afmetingen kunnen per fabrikant, periode en partij verschillen.

Bij oude bakstenen is die variatie extra belangrijk. Historische stenen zijn niet altijd exact maatvast en een partij die in de praktijk als waalformaat wordt aangeduid kan enkele millimeters of meer afwijken. Meet daarom altijd de daadwerkelijke partij wanneer maatvoering belangrijk is.

Wat zijn de afmetingen van waalformaat?

Als globale richtmaat wordt voor waalformaat vaak ongeveer 210 × 100 × 50 mm aangehouden. Dit is geen garantie dat iedere waalformaatsteen exact deze afmetingen heeft.

Vooral bij oude metselstenen kunnen lengte, breedte en hoogte binnen een partij enigszins variëren. Meer historische en moderne steenformaten vindt u in onze uitgebreide uitleg over de afmetingen van bakstenen.

Waarom heet het waalformaat?

De benaming waalformaat is historisch verbonden aan de Nederlandse baksteenproductie en is uitgegroeid tot een bekende formaataanduiding. Tegenwoordig wordt de term breed gebruikt voor stenen met ongeveer deze maatvoering.

Voor aankoop of restauratie is de naam alleen niet voldoende. Twee partijen die beide als waalformaat worden verkocht kunnen in werkelijke maat, kleur, structuur en ouderdom duidelijk van elkaar verschillen.

Hoeveel waalformaat stenen gaan er in een vierkante meter?

Het aantal stenen per vierkante meter hangt af van de werkelijke steenmaat en de gekozen voegbreedte. Bij een steen van circa 210 × 50 mm in halfsteens gevelwerk komt u grofweg uit rond 75 stenen per m², maar dit is slechts een rekenvoorbeeld.

Bij oude stenen kunnen hoogteverschillen en een andere voegbreedte het werkelijke verbruik veranderen. Bereken het benodigde aantal daarom altijd met de maat van de partij die u daadwerkelijk gaat verwerken.

Waalformaat en dikformaat: wat is het verschil?

Dikformaat is doorgaans hoger dan waalformaat. Daardoor zijn er bij een vergelijkbare lengte minder lagen nodig om dezelfde gevelhoogte te bereiken en verandert het ritme van het metselwerk.

De exacte maatvoering van beide benamingen kan per product of historische partij variëren. Bij aansluiting op bestaand metselwerk is meten daarom belangrijker dan uitsluitend vertrouwen op de formaatnaam.

Is waalformaat hetzelfde als handvorm?

Nee. Waalformaat zegt iets over de afmetingen van de steen; handvorm zegt iets over de productiewijze en uitstraling. Een steen kan dus zowel waalformaat als handvorm zijn.

Hetzelfde geldt voor vormbak stenen. Ook die kunnen in verschillende formaten voorkomen. Lees meer over de verschillen in onze uitleg over soorten bakstenen of bekijk direct onze oude handvorm stenen.

Waalformaat bij oude bakstenen

Oude waalformaat stenen zijn interessant voor restauraties en uitbreidingen waarbij nieuw metselwerk moet aansluiten op bestaand werk. Daarbij zijn niet alleen lengte en hoogte belangrijk, maar ook kleur, structuur, bakwijze en slijtage.

Een verschil van enkele millimeters kan over veel lagen zichtbaar worden. Neem daarom bij het zoeken naar een passende oude steen bij voorkeur meerdere maten van het bestaande metselwerk op.

Welk metselverband gebruikt u met waalformaat?

Waalformaat kan in verschillende metselverbanden worden verwerkt. Halfsteensverband is veelvoorkomend, maar ook traditionele verbanden met koppen en strekken zijn mogelijk.

Het gewenste patroon, de muurconstructie en beschikbare stenen bepalen wat praktisch is. Bekijk onze uitleg over verschillende metselverbanden voor voorbeelden en verschillen.

Hoe meet u een bestaande baksteen?

Meet bij bestaand metselwerk bij voorkeur meerdere stenen en niet slechts één exemplaar. Bij oude gevels kunnen stenen onderling verschillen en bovendien is een deel van de maat door de voeg aan het zicht onttrokken.

Een praktische methode is om over meerdere stenen en voegen tegelijk te meten en daaruit een gemiddelde steen- en voegmaat af te leiden. Dat geeft een betrouwbaarder uitgangspunt wanneer u een passende partij zoekt.

Waalformaat stenen kopen

Zoekt u oude waalformaat stenen, kijk dan verder dan alleen de formaatnaam. Vergelijk de werkelijke afmetingen, kleur, oppervlak, sortering en benodigde hoeveelheid met uw project.

Bekijk ons actuele aanbod oude metselstenen of onze projecten om verschillende historische stenen na verwerking te zien. Wilt u ze opnieuw verwerken, lees dan ook metselen met oude stenen.

Veelgestelde vragen over waalformaat

Hoe groot is een waalformaat baksteen?

Als globale richtmaat wordt vaak circa 210 × 100 × 50 mm genoemd. Werkelijke afmetingen kunnen echter afwijken, vooral bij oude partijen.

Hoeveel waalformaat stenen heb ik nodig per m²?

Dat hangt af van steenmaat en voegbreedte. Rond 75 stenen per m² kan bij bepaalde waalformaatstenen een bruikbare grove indicatie zijn, maar reken voor een bestelling altijd met de daadwerkelijke partij.

Is waalformaat een type baksteen?

Waalformaat is in de eerste plaats een formaataanduiding. Het zegt niet automatisch of een steen handvorm, vormbak of op een andere manier geproduceerd is.

Kunnen oude waalformaat stenen afwijken in maat?

Ja. Historische productie en slijtage kunnen voor maatverschillen zorgen. Daarom is het verstandig meerdere stenen uit een partij te meten.