Huis bouwen met oude metselstenen: voordelen en mogelijkheden
Oude metselstenen geven een nieuwbouwwoning direct karakter en een authentieke uitstraling. Ontdek de voordelen, verschillende soorten en waar u bij het kiezen van gebruikte stenen op moet letten.
Waarom een huis bouwen met oude metselstenen?
De gevel bepaalt voor een groot deel de uitstraling van een woning. Wie een nieuw huis bouwt maar niet de uniforme uitstraling van nieuw metselwerk zoekt, kan daarom kiezen voor authentieke oude metselstenen.
Oude stenen zijn eerder toegepast in woningen, boerderijen, kerken en andere historische gebouwen. Door verschillen in klei, bakproces, ouderdom en jarenlang gebruik heeft iedere partij zijn eigen kleur, structuur en karakter.
Juist die natuurlijke variatie maakt oude stenen interessant voor nieuwbouw. Een woning kan volledig volgens moderne bouweisen worden gebouwd, terwijl de gevel direct de uitstraling van een veel ouder pand krijgt.
Wat zijn de voordelen van oude metselstenen?
Authentieke uitstraling
Het belangrijkste verschil met nieuwe gevelstenen is de uitstraling. Oude metselstenen hebben natuurlijke kleurverschillen, gebruikssporen en onregelmatigheden die gedurende tientallen of soms honderden jaren zijn ontstaan.
Daardoor bestaat een oude gevelsteen niet simpelweg uit één uniforme kleur of structuur. Binnen een partij kunnen verschillende nuances voorkomen, waardoor het uiteindelijke metselwerk levendiger oogt.
Iedere historische partij is anders
Oude metselstenen zijn afkomstig uit bestaande gebouwen. Een partij kan daarom niet onbeperkt opnieuw worden geproduceerd.
Herkomst, formaat, ouderdom, gebruikte klei en productiewijze bepalen samen het uiterlijk. Daardoor kan een partij Friese geeltjes bijvoorbeeld sterk verschillen van een andere partij geeltjes.
Dit maakt het mogelijk om heel gericht een gevelsteen te zoeken die bij de gewenste bouwstijl past.
Hergebruik van bestaand materiaal
Door oude stenen opnieuw toe te passen, blijven bestaande bouwmaterialen behouden en hoeven ze na de sloop van een gebouw niet verloren te gaan.
De stenen worden geselecteerd, ontdaan van oude mortelresten en opnieuw geschikt gemaakt voor toepassing. Hierdoor krijgt bestaand materiaal een nieuwe functie in een woning of ander bouwproject.
Geschikt voor verschillende bouwstijlen
Oude metselstenen worden niet alleen toegepast bij restauraties. Ze kunnen juist bijzonder goed werken bij nieuwbouw.
Van een landelijke woning of boerderijachtige nieuwbouw tot een moderne woning waarbij oud metselwerk wordt gecombineerd met glas, hout of staal: de uiteindelijke uitstraling wordt bepaald door de gekozen steen en de manier waarop deze wordt verwerkt.
Welke oude metselstenen kunt u gebruiken voor nieuwbouw?
Oude handvorm stenen
Oude handvorm stenen kenmerken zich door een relatief levendige en onregelmatige structuur. Ze zijn verkrijgbaar in uiteenlopende kleuren en formaten en worden veel gebruikt wanneer een gevel een ambachtelijke uitstraling moet krijgen.
Vormbak stenen
Oude vormbakstenen zijn doorgaans regelmatiger van vorm dan handvorm stenen. Ook binnen vormbakstenen bestaan echter veel historische kleurstellingen, structuren en formaten.
Friese geeltjes
Friese geeltjes zijn karakteristieke gele tot geel genuanceerde historische metselstenen. Ze worden veel geassocieerd met oude Friese bebouwing, maar kunnen ook uitstekend worden toegepast in nieuwbouw.
IJsselstenen
IJsselstenen zijn relatief kleine historische bakstenen die bekendstaan om hun karakteristieke formaat en uiteenlopende gele, rode en genuanceerde kleurstellingen.
Door het kleinere formaat zijn per vierkante meter aanzienlijk meer stenen nodig dan bij bijvoorbeeld een waalformaat steen.
Groninger stenen
Groninger stenen komen in verschillende rode, oranje en genuanceerde uitvoeringen voor en zijn karakteristiek voor historische bebouwing in Noord-Nederland.
Welke steen het beste past, hangt uiteindelijk niet alleen af van de naam of herkomst, maar vooral van de gewenste kleur, maat, structuur en uitstraling van de gevel.
Hoe kiest u de juiste oude steen voor uw woning?
1. Bepaal de gewenste uitstraling
Begin met het totaalbeeld van de woning. Wilt u bijvoorbeeld een lichte gevel met geeltjes, een warme rood genuanceerde gevel of juist een donkerdere steen?
Bekijk daarbij niet alleen één losse steen. Het uiteindelijke effect ontstaat wanneer honderden of duizenden stenen samen in een gevel worden verwerkt.
2. Bekijk een representatief gedeelte van de partij
Oude stenen hebben natuurlijke kleur- en structuurverschillen. Bekijk daarom bij voorkeur meerdere stenen uit de partij naast elkaar.
Bij Van Dillen Antieke Bouwmaterialen kunt u onze partijen in Bolsward bekijken en verschillende stenen en sorteringen met elkaar vergelijken.
3. Controleer formaat en benodigde hoeveelheid
Het formaat bepaalt mede hoeveel stenen per m² nodig zijn. Een klein formaat IJsselsteen vraagt bijvoorbeeld om aanzienlijk meer stenen dan een groter formaat.
Bereken daarom vooraf het benodigde aantal en houd rekening met extra materiaal voor onder andere snij-, breuk- en selectieverlies.
Omdat een historische partij eindig is, adviseren wij om voldoende materiaal uit dezelfde partij te reserveren.
4. Denk na over het metselverband en de koppen
Niet alleen de steen, maar ook het metselverband heeft grote invloed op de uiteindelijke uitstraling.
Bij bepaalde traditionele metselverbanden zijn veel goede koppen nodig. Wanneer een oude partij stenen aan één zijde beschadigingen heeft, kan dit daarom invloed hebben op de bruikbaarheid voor het gewenste verband.
Het is verstandig hier vóór de aankoop rekening mee te houden.
5. Kies voegkleur en voegbreedte zorgvuldig
Dezelfde steen kan met een andere voeg een compleet andere uitstraling krijgen. Kleur, breedte en afwerking van de voeg hebben veel invloed op het totaalbeeld.
Bij historisch ogend metselwerk is het daarom verstandig om steen, metselverband en voeg als één geheel te beoordelen.
Hoe worden oude metselstenen klaargemaakt voor hergebruik?
Wanneer een oud gebouw wordt gesloopt, zijn de stenen vaak nog voorzien van resten van kalk- of cementmortel.
Bruikbare stenen worden uit het sloopmateriaal geselecteerd en vervolgens gebikt. Hierbij worden oude mortelresten verwijderd zodat de steen opnieuw kan worden verwerkt.
Daarna worden de stenen gecontroleerd en gesorteerd. Afhankelijk van de partij wordt daarbij onder andere gekeken naar formaat, kleur, bruikbaarheid en goede zichtzijden of koppen.
Na het sorteren worden de stenen op pallets gestapeld en kunnen ze naar een nieuw bouwproject worden vervoerd.
Zijn oude stenen allemaal even maatvast?
Nee. Bij oude metselstenen kunnen verschillen in lengte, breedte en hoogte voorkomen.
Hoe groot die verschillen zijn, hangt af van de soort steen, productiewijze, ouderdom en partij. Een oude handvormsteen kan bijvoorbeeld duidelijk meer variatie vertonen dan een relatief maatvaste vormbaksteen.
Dit hoeft bij nieuwbouw geen nadeel te zijn. Juist deze verschillen dragen bij aan de authentieke uitstraling. De metselaar moet er bij de verwerking uiteraard wel rekening mee houden.
Hoeveel oude metselstenen heeft u nodig?
Het benodigde aantal stenen wordt bepaald door het formaat van de steen, de gewenste voegdikte en het aantal vierkante meters metselwerk.
Bij een waalformaat steen van ongeveer 21 × 5 cm komt u met een gebruikelijke voeg grofweg rond de 75 stenen per m² uit. Bij kleinere historische formaten kan dit aantal aanzienlijk hoger liggen.
Voor meer uitleg over formaten en het aantal stenen per m² kunt u onze aparte uitleg bekijken.
Voor de totale bestelling adviseren wij daarnaast om rekening te houden met extra materiaal voor snij-, breuk- en selectieverlies.
Oude metselstenen voor nieuwbouw kopen
Bij Van Dillen Antieke Bouwmaterialen vindt u een groot en voortdurend wisselend assortiment oude metselstenen voor nieuwbouw, restauratie en renovatie.
Van grote partijen voor complete woningen tot kleinere partijen voor aanbouwen, tuinmuren en andere toepassingen. Omdat iedere historische partij uniek en eindig is, verandert ons actuele aanbod voortdurend.
Bekijk ons assortiment oude metselstenen of kom langs in Bolsward om verschillende partijen naast elkaar te bekijken. Heeft u al tekeningen, het benodigde aantal vierkante meters of een bepaald formaat in gedachten? Dan kunnen wij helpen bij het zoeken naar een passende partij. U kunt natuurlijk ook onze projecten pagina bekijken om inspiratie op te doen!
