Waarom zijn hergebruikte bouwmaterialen duurzaam?

Waarom zijn hergebruikte bouwmaterialen duurzaam?

Hergebruikte bouwmaterialen krijgen een tweede leven in plaats van direct als afval te eindigen. Oude bakstenen, vloertegels en deuren die nog geschikt zijn voor gebruik, kunnen opnieuw worden toegepast in restauratie, verbouw en nieuwbouw.

Dat kan duurzamer zijn dan nieuw materiaal produceren, omdat bestaande producten langer in omloop blijven en er minder nieuwe grondstoffen en productie nodig kunnen zijn. Hoe groot het milieuvoordeel precies is, verschilt echter per materiaal en project.

1. De levensduur van bestaande materialen wordt verlengd

Een baksteen, tegel of deur die opnieuw wordt gebruikt hoeft niet direct te worden vervangen door een nieuw geproduceerd product. De energie en grondstoffen die ooit in het bestaande materiaal zijn gestoken, worden daardoor over een langere gebruiksduur benut.

Vooral materialen die technisch nog goed zijn, kunnen soms nog tientallen jaren of langer opnieuw functioneren. Leeftijd alleen zegt dus niet dat een bouwmateriaal aan het einde van zijn bruikbare levensduur is.

2. Minder behoefte aan nieuwe grondstoffen

Voor nieuwe bouwmaterialen zijn grondstoffen nodig. Bij bakstenen gaat het bijvoorbeeld om klei en energie voor productie en bakken. Door bestaande stenen opnieuw toe te passen, kan een deel van die nieuwe productie worden vermeden.

Hetzelfde principe geldt voor hout, tegels en andere herbruikbare bouwmaterialen: wat opnieuw bruikbaar is, hoeft niet voor iedere toepassing opnieuw vanaf grondstof te worden geproduceerd.

3. Minder bouw- en sloopmateriaal wordt afval

Bij sloop en renovatie komen grote hoeveelheden materiaal vrij. Wanneer bruikbare onderdelen zorgvuldig worden gedemonteerd, gesorteerd en opnieuw verkocht, blijven ze als product in de keten.

Dat is een belangrijk verschil met materiaal dat wordt gebroken, verbrand of op een andere manier laagwaardiger wordt verwerkt. Hergebruik probeert de oorspronkelijke functie en waarde van het product zo veel mogelijk te behouden.

4. Hergebruik past binnen circulair bouwen

Circulair bouwen draait onder andere om materialen langer en hoogwaardiger in gebruik houden. Direct hergebruik is daar een duidelijke vorm van: een oude steen wordt opnieuw steen in een gevel en een oude vloertegel opnieuw onderdeel van een vloer.

Daarmee blijft meer van het oorspronkelijke product behouden dan wanneer materiaal eerst volledig wordt verwerkt tot een nieuwe grondstof.

Zijn oude bakstenen duurzaam?

Oude metselstenen kunnen zeer geschikt zijn voor hergebruik wanneer ze bij demontage voldoende intact blijven en technisch geschikt zijn voor de nieuwe toepassing. Voor hergebruik moet oude mortel vaak worden verwijderd en moeten stenen worden gesorteerd.

Dat kost arbeid en soms energie, maar er hoeft geen nieuwe baksteen voor dezelfde toepassing te worden geproduceerd. Hoe gunstig de totale milieubalans is, hangt onder andere af van bewerking, uitval en transport.

Meer over het schoonmaken voor hergebruik leest u bij stenen bikken en laten bikken.

Zijn oude vloertegels duurzaam?

Oude vloertegels zoals plavuizen en estrikken kunnen na zorgvuldige verwijdering opnieuw als vloer worden toegepast. Vooral wanneer de tegels intact blijven, kan het bestaande product vrijwel in zijn oorspronkelijke functie worden hergebruikt.

Daarmee wordt niet alleen materiaal behouden; ook het historische oppervlak en de patina blijven bestaan. Dat geeft hergebruikte tegels zowel een circulaire als een esthetische waarde.

Oude deuren opnieuw gebruiken

Oude deuren zijn een ander duidelijk voorbeeld van direct hergebruik. Een bestaande paneeldeur of ensuite set kan na controle, eventuele restauratie en aanpassing opnieuw tientallen jaren onderdeel van een interieur zijn.

Bij houten producten kan hergebruik bovendien voorkomen dat een bruikbaar element onnodig wordt afgevoerd terwijl voor dezelfde functie nieuw materiaal nodig is.

Maar transport en bewerking hebben toch ook impact?

Zeker. Hergebruik is niet impactvrij. Materialen moeten worden gedemonteerd, vervoerd, gesorteerd, schoongemaakt en soms gerestaureerd. Daarom is het te simpel om te stellen dat ieder oud bouwmateriaal automatisch in iedere situatie duurzamer is dan ieder nieuw alternatief.

Afstand, transportwijze, uitval, benodigde bewerking en het nieuwe alternatief bepalen mede het resultaat. Het sterke punt van hergebruik is vooral dat een bestaand product opnieuw wordt benut en nieuwe productie mogelijk wordt vermeden.

Is lokaal hergebruik extra interessant?

Korte transportafstanden kunnen de impact van logistiek beperken. Daarnaast kan regionaal hergebruik helpen om materialen die uit een bepaalde bouwtraditie komen opnieuw in vergelijkbare gebouwen toe te passen.

Toch is afstand niet het enige criterium. Een kwalitatief goed historisch materiaal dat lang opnieuw kan worden gebruikt, kan ook bij transport over grotere afstand nog een interessante keuze zijn. Voor een echte milieubeoordeling moet de volledige situatie worden bekeken.

Duurzaamheid én karakter

Bij oude bouwmaterialen gaan duurzaamheid en uitstraling vaak samen. Hergebruik is voor veel projecten niet alleen een milieukeuze: de natuurlijke slijtage, historische maatvoering en kleurvariatie zijn juist redenen om voor bestaand materiaal te kiezen.

Wie meer over die bredere voordelen wil weten, kan ook lezen waarom oude bouwmaterialen kopen.

Hergebruik bij verbouw en nieuwbouw

Oude materialen hoeven niet uitsluitend terug te keren in monumenten. Ze kunnen ook worden gebruikt bij verbouwen met oude bouwmaterialen en zelfs bij nieuwbouw met antieke bouwmaterialen.

Daardoor kan bestaand materiaal een nieuwe gebruikscyclus beginnen in een volledig ander gebouw. Bekijk onze projecten voor voorbeelden van historische materialen die opnieuw zijn toegepast.

Wanneer is hergebruik een goede keuze?

Hergebruik is vooral logisch wanneer het materiaal technisch geschikt is, in voldoende hoeveelheid beschikbaar is en zonder buitensporige bewerking opnieuw kan worden toegepast. Ook moet de partij passen bij de eisen van het nieuwe project.

Een duurzame keuze is uiteindelijk meer dan alleen ‘oud’ of ‘nieuw’. Levensduur, herbruikbaarheid, transport, verwerking en onderhoud horen allemaal in de afweging thuis.

Veelgestelde vragen over duurzame bouwmaterialen

Zijn hergebruikte bouwmaterialen altijd duurzamer dan nieuwe?

Niet automatisch. Hergebruik voorkomt vaak nieuwe productie en houdt bestaand materiaal in omloop, maar transport, bewerking, uitval en het gekozen nieuwe alternatief hebben eveneens invloed op de totale milieubelasting.

Waarom is hergebruik circulair?

Omdat een bestaand product opnieuw wordt toegepast en daarmee langer in de materialenkringloop blijft. Bij direct hergebruik blijft bovendien een groot deel van de oorspronkelijke productwaarde behouden.

Kunnen oude stenen opnieuw in een gevel worden gebruikt?

Ja, wanneer de stenen voldoende intact zijn en technisch geschikt zijn voor de nieuwe toepassing. Oude mortel moet doorgaans worden verwijderd en de partij wordt gesorteerd voordat de stenen opnieuw worden verwerkt.

Kunnen hergebruikte materialen ook in nieuwbouw?

Ja. Oude stenen, vloertegels, deuren en andere historische materialen kunnen zowel in bestaande gebouwen als in nieuwbouw worden toegepast.