Hoe moet u antieke vloertegels leggen?

Wat u moet weten voordat u antieke vloertegels gaat leggen

Anders dan bij moderne tegels is het dikteverschil bij oude materialen geen fabricagefout maar een authentiek kenmerk. Een set antieke vloertegels kan variaties van wel twee tot drie centimeter bevatten. Dit komt doordat ze handmatig zijn vervaardigd en afkomstig zijn uit verschillende delen van historische gebouwen. Dat maakt elk exemplaar uniek, maar het betekent ook dat u niet kunt volstaan met de standaard tegellijm uit de bouwmarkt.

Voor het leggen van antieke tegels met substantieel dikteverschil werkt u onder de draad. U spant een draad op peilhoogte en legt elke tegel zodanig dat de bovenzijde de onderkant van de draad raakt. Hiervoor gebruikt u trascement, een traditioneel materiaal dat uitstekend vult. Tegels met minder dikteverschil is tegelmortel zoals die van Strasser Egalfix Plus, een juiste optie. Dit product biedt ook uitkomst wanneer u weinig opbouwhoogte heeft. Tegels die nauwelijks verschillen in dikte kunt u eventueel in tegellijm verwerken, hoewel dat zelden voorkomt bij echt oude materialen.

De werkhoogte die u moet rekenen verschilt per methode: bij cement en zand heeft u circa vijf centimeter nodig (de dikte van de tegel plus de cementlaag), bij tegelmortel of lijm ongeveer twee tot drie centimeter. Houd bij vloerverwarming rekening met de extra hoogte voor de leidingen boven de werkvloer.

Benodigdheden om een oude vloer te leggen

Naast de tegels zelf heeft u het volgende nodig. Voor het aanbrengen van de onderlaag:

• trascement (bij sterk wisselende diktes)
• tegelmortel (bij matig dikteverschil)
• in sommige gevallen tegellijm.

Bij poreuze materialen zoals Bourgondische dallen of oude plavuizen kiest u witte cement of witte lijm, omdat dit doorslag voorkomt (afhankelijk van de kleur van de tegels). Grijze cement kan namelijk door de tegel heen migreren en donkere vlekken op het oppervlak achterlaten.

Voor het bepalen van de lijn heeft u nodig:

• Spandraden en stevige spijkers om de legrichting vast te leggen
• Een lange lat om te controleren of de tegels gelijk lopen
• tegelsnijder, tegelzaak en knabbeltang om tegels op maat te maken rond leidingen of deurposten
• Een tegelvijl maakt de randen glad.

Voor het voegen heeft u nodig:

• Zand: zilverzand voor een fijne voeg, voegzand of metselzand voor een grovere

• De kleur van de voeg bepaalt u door de verhouding tussen zand en grijze enci of witte cement. U kunt van tevoren een proefvoeg zetten om te zien of de kleur u bevalt.

   

• Verder heeft u een rubberen spaan nodig voor het aanbrengen, een grote spons voor het schoonmaken, en voldoende schoon water. Cementresten mogen zich niet vastzetten in de structuur van de tegels.

Waar u rekening mee moet houden bij het leggen van een oude vloer

De ondergrond moet vlak zijn, maar dat geldt voor alle tegelwerk. Waar antieke tegels wél om vragen is een langzaam drogende voeg. Antieke materialen zoals oude estrikken en oude plavuizen trekken veel vocht uit de cement. Als de voeg te snel droogt, wordt deze niet volledig hard. Daarom maakt u de tegels vóór het inwassen goed nat. Werk in stappen van ongeveer vijf vierkante meter: eerst voegen, dan direct schoonsponzen. Hoe langzamer de voeg droogt, hoe sterker deze wordt.

Tegels met kleurnuance moet u van te voren onderling goed mengen. Pak dozen door elkaar heen en leg tijdens het werk uw eigen selectie toe. Zo krijgt u een gelijkmatige spreiding van kleuren en patronen over de vloer. Dit is vooral belangrijk bij oude plavuizen, waar de variatie in kleur juist de charme bepaalt.

De voegruimte bij grove tegels is circa één centimeter voegbreedte.

Let op het verloop van de legrichting. Zet de spandraden haaks op de deur, zodat de zichtlijn voor het gevoel recht loopt. Vooral bij oude vloeren met handgemaakte tegels valt een afwijking sneller op dan bij strak geproduceerde moderne tegels. Controleer regelmatig of de tegels tegenover elkaar zitten en op het oog netjes lijnen. Zolang de onderlaag niet is uitgehard, kunt u nog bijsturen.

Stappenplan om zelf estrikken of oude plavuizen te leggen

Stap 1: Begin met het berekenen van het aantal tegels.

Stap 2: Meet de oppervlakte op en houd rekening met de voegbreedte. Zorg ervoor dat de passtukken aan tegenoverliggende zijden even groot worden, zodat de vloer visueel in balans is.

Stap 3: Koop liever iets te veel dan te weinig: antieke partijen zijn uniek en later bijkopen in dezelfde tint is zelden mogelijk.

Stap 4: Controleer of egalisatie nodig is. Een vlakke ondergrond is essentieel. Oneffenheden van enkele kunt u later met de mortel of het trascement opvangen, maar grotere afwijkingen in de ruwe ondervloer moet u vooraf volledig egaliseren.

Stap 5: Sorteer en meng de antieke tegels vóór u definitief begint met leggen. Haal de tegels uit verschillende kratten of pallets door elkaar en leg ze uit in uw werkruimte. Zo zorgt u voor een natuurlijke en gelijkmatige verspreiding van de verschillende kleurnuances over de gehele vloer.

Stap 6: Span de spandraden nauwkeurig op de gewenste peilhoogte. Zet de draden altijd haaks uit ten opzichte van de belangrijkste deuropening of de primaire zichtlijn in de ruimte. Dit zorgt ervoor dat de vloer straks voor het oog perfect recht loopt, wat bij handgemaakte tegels extra belangrijk is.

Stap 7: Maak de onderlaag gereed op basis van de dikte van uw partij. Brengt u een traditioneel bed van trascement aan (reken op circa 5 cm totale werkhoogte), of kiest u voor een tegelmortel bij minder dikteverschil.

Stap 8: Leg de tegels ‘onder de draad’. Begin in de hoek en werk langs de gespannen lijn. Klop elke tegel met een rubberen hamer voorzichtig aan in de mortel totdat de bovenzijde exact de onderkant van uw spandraad raakt. Gebruik een lange lat om continu te controleren of de tegels onderling mooi gelijk lopen. Houd hierbij een robuuste voegbreedte van circa één centimeter aan.

Stap 9: Maak de passtukken op maat voor de randen, deurposten en eventuele leidingen.

Stap 10: Maak de gelegde vloer grondig nat voordat u begint met voegen.

Stap 11: Werk bij het voegen in overzichtelijke stappen van maximaal vijf vierkante meter. Breng het voegsel (uw gekozen mengsel van zand en cement) aan met een rubberen spaan en druk het stevig in de tussenruimtes zodat de voeg volledig vol zit.

Stap 12: Spons de vloer direct na het voegen schoon met een grote spons en voldoende schoon water.