Wat is het verschil tussen plavuizen en estrikken?

Wat is het verschil tussen plavuizen en estrikken?

De termen plavuizen en estrikken worden al lange tijd naast en door elkaar gebruikt. Daardoor bestaat er geen volledig scherpe grens waarmee iedere historische vloertegel zonder discussie in één van beide groepen kan worden geplaatst.

In de praktijk gebruiken we plavuizen als brede benaming voor oude gebakken kleitegels. Daaronder vallen bijvoorbeeld ongeglazuurde terracotta plavuizen, grijs gesmoorde plavuizen en verschillende geglazuurde uitvoeringen.

Estrikken is een historische Nederlandse benaming voor vierkante vloertegels die veel in boerderijen, woonhuizen en andere oude panden werden toegepast. Tegenwoordig wordt de term vooral geassocieerd met de bekende oude geglazuurde exemplaren in groen, geel en bruin, maar historisch werd de benaming breder gebruikt.

Een geglazuurde estrik is in feite dus een geglazuurde terracotta plavuis. Het verschil zit niet in twee volledig verschillende materialen, maar vooral in historische benaming, uitvoering en gebruik.

Wat zijn oude plavuizen?

Oude plavuizen zijn keramische vloertegels van gebakken klei. Ze werden eeuwenlang toegepast in onder andere boerderijen, woonhuizen, kerken en andere historische gebouwen.

Door verschillen in klei, baktemperatuur en omstandigheden in de oven ontstonden uiteenlopende kleuren en structuren. Ook jarenlang gebruik heeft zijn sporen achtergelaten. Daardoor hebben authentieke plavuizen vaak natuurlijke slijtage, patina en kleine onderlinge verschillen.

Binnen de verzamelnaam plavuizen bestaan verschillende belangrijke uitvoeringen.

Terracotta plavuizen

Terracotta plavuizen hebben de natuurlijke warme kleur van gebakken klei en komen voor in rode, oranje, bruine en zalmachtige nuances. De precieze kleur wordt bepaald door de klei en het bakproces.

Grijs gesmoorde plavuizen

Bij grijs gesmoorde plavuizen werd tijdens het bakproces de zuurstoftoevoer beperkt. Daardoor ontstonden grijze, blauwgrijze tot soms bijna antraciete tinten. Iedere partij heeft door het oorspronkelijke bakproces zijn eigen nuances.

Geglazuurde plavuizen

Plavuizen kunnen ook voorzien zijn van een glazuurlaag. Hierdoor ontstaat een gladder oppervlak en kunnen kleuren zoals groen, geel en bruin worden aangebracht. Juist bij deze historische geglazuurde tegels overlappen de benamingen plavuis en estrik sterk.

Franse plavuizen

Oude Franse plavuizen zijn vaak terracotta vloertegels met warme rode, roze, oranje en zalmachtige nuances. Ze verschillen qua uitstraling van veel Hollandse partijen, maar behoren technisch eveneens tot de familie van gebakken kleitegels.

Wat zijn oude estrikken?

Estrikken zijn historische gebakken vloertegels die sterk verbonden zijn met Nederlandse interieurs. Ze werden veel toegepast in oude boerderijen, woonhuizen en andere historische panden.

Vooral de oude geglazuurde estrikken in groen, geel en bruin zijn tegenwoordig bekend. Door jarenlang gebruik kan het glazuur plaatselijk zijn afgesleten of craquelé vertonen. Dat hoort bij authentiek oud materiaal en zorgt mede voor de doorleefde uitstraling.

Naast geglazuurde uitvoeringen komen in historische benamingen ook ongeglazuurde en gesmoorde estrikken voor. Daarom is de uitspraak dat een estrik per definitie altijd geglazuurd is te strikt.

Is een estrik altijd geglazuurd?

Nee. Tegenwoordig wordt bij het woord estrik vaak direct gedacht aan een geglazuurde tegel, maar historisch is dat onderscheid niet zo absoluut. De term estrik werd breder gebruikt voor verschillende vierkante gebakken vloertegels.

Een geglazuurde estrik is wél eenvoudig te omschrijven: dat is in de praktijk een geglazuurde terracotta plavuis. Daarom ziet u in de handel en bij historische materialen regelmatig beide termen voor dezelfde of sterk vergelijkbare tegels terug.

Zijn estrikken typisch Nederlands?

Oude estrikken zijn sterk verbonden met de Nederlandse bouw- en interieurgeschiedenis. Vooral de karakteristieke geglazuurde vloeren in groene, gele en bruine tinten zijn typerend voor oude Hollandse boerderijen en woonhuizen.

Vergelijkbare keramische vloertegels bestaan uiteraard ook buiten Nederland, maar oude estrikken in deze traditionele Nederlandse verschijningsvorm komen in onze buurlanden aanzienlijk minder voor. Authentieke partijen uit oude Nederlandse panden zijn daardoor een bijzonder historisch bouwmateriaal.

Plavuizen of estrikken: welke vloer past bij uw interieur?

De keuze wordt in de praktijk vooral bepaald door uitstraling en niet door de naam. Een warme terracotta vloer geeft een heel ander effect dan een grijs gesmoorde vloer of een kleurrijke geglazuurde estrikkenvloer.

Voor een rustige landelijke vloer zijn rode of warme terracotta plavuizen populair. Grijs gesmoorde tegels passen goed wanneer een koeler en soberder beeld gewenst is. Geglazuurde estrikken vallen juist meer op door kleur, glans en natuurlijke slijtage van het oppervlak.

Oude vloertegels hoeven bovendien niet uitsluitend in een historisch interieur te worden toegepast. Het contrast tussen een doorleefde oude vloer en een strak modern interieur kan juist bijzonder sterk zijn.

Zijn plavuizen en estrikken geschikt voor vloerverwarming?

Ja. Zowel oude plavuizen als estrikken zijn uitstekend te combineren met vloerverwarming. Gebakken kleitegels nemen warmte op en geven deze vervolgens geleidelijk af aan de ruimte.

De uiteindelijke werking wordt uiteraard ook bepaald door de volledige vloeropbouw, ondergrond, lijm- of mortellaag en het verwarmingssysteem. Een correcte plaatsing en rustig opstartprotocol zijn daarom belangrijk.

Lees hierover meer in onze uitgebreide uitleg over oude plavuizen en vloerverwarming.

Hoe onderhoudt u oude plavuizen en estrikken?

Het juiste onderhoud hangt af van het oppervlak. Ongeglazuurde terracotta tegels kunnen poreuzer zijn dan geglazuurde estrikken en vragen daarom om een andere behandeling.

Gebruik geen agressieve reinigingsmiddelen zonder eerst te weten welk type tegel en afwerking u heeft. Test een product bij twijfel altijd eerst op een onopvallende plek.

Meer informatie vindt u in onze artikelen over het onderhouden van oude plavuizen en oude tegels impregneren.

Oude plavuizen en estrikken opnieuw leggen

Authentieke oude vloertegels worden na het verwijderen uit een pand gebikt en gesorteerd voordat ze opnieuw worden toegepast. Omdat oude tegels onderling iets kunnen verschillen in maat en dikte, vraagt het leggen meer aandacht dan bij volledig maatvaste moderne tegels.

Juist die kleine verschillen zorgen uiteindelijk voor het natuurlijke karakter van een oude vloer. Sorteer de tegels vooraf en meng verschillende nuances tijdens het leggen voor een evenwichtig totaalbeeld.

Bekijk voor de praktische verwerking ook onze uitleg over antieke vloertegels leggen.

Oude plavuizen en estrikken kopen

Bij Van Dillen Antieke Bouwmaterialen vindt u een groot en voortdurend wisselend assortiment oude vloertegels. Daaronder vallen onder andere terracotta plavuizen, grijs gesmoorde plavuizen, Franse plavuizen en bijzondere oude geglazuurde estrikken.

Omdat iedere partij uit een historisch pand afkomstig is, verschillen kleur, formaat, dikte, slijtage en afwerking per vloer. Bekijk daarom altijd meerdere tegels uit een partij en niet alleen één losse tegel.

Bekijk het actuele assortiment oude plavuizen en oude estrikken of kom langs in Bolsward om verschillende partijen naast elkaar te bekijken. Natuurlijk kunt u ook onze projecten pagina bekijken om inspiratie op te doen!